سنڌي ادب جي مختلف صنفن تي ڇپيل بهترين ڪتابن تي اوارڊ

12 آڪٽوبر 2017ع تي شام 5 وڳي سنڌي ٻولي جي بااختيار اداري پاران سنڌي ادب جي مختلف صنفن تي ڇپيل بهترين ڪتابن تي اوارڊ ڏيڻ جي تقريب ٿي، تقريب جي صدارت سنڌ يونيورسٽي جي وائيس چانسلر ڊاڪٽر فتح محمد برفت ڪئي. ڊاڪٽر فتح محمد برفت خطاب ڪندي چيو ته انعام ڏيڻ هڪ همت افزاء عمل آهي جيڪو تخليقار کي سندس تخليقي صلاحيتن کي وڌائڻ لاءِ ڏجي ٿو، هن چيو ته آءٌ خوشنصيب آهيان جو هڪ سنڌي امڙ جي ڪُک مان جنم ورتو آهي، ڪراچي ۾ رهندڙ سنڌي ماڻهو لاءِ لئنگئيج اٿارٽي ۽ ادبي بورڊ جو نالا وڏي اهميت رکن ٿا ۽ انهن ادارن جو نالو ٻڌي خوشي ٿيندي آهي. هن چيو ته ضلع سينٽرل جو واحد سنڌي اسڪول 1922ع ۾ اسانجي ڳوٺ ۾ کليو، اهو اڃان هلي پيو ان ڳوٺ ۾ بدقسمتي سان 50 سيڪڙو ماڻهو اٺ درجا پڙهيل آهن، 1971ع ۾ سنڌي ڳالهائيندي خوف ٿيندو هو، هن چيو ته ادارن جي تباهي جا ذميوار اسين پاڻ آهيون، ادارن کي ملازمت جا ذريعا بنائي ڇڏيا آهن، هن چيو ته ادب ٻارن ۽ پنهنجن ماڻهن سان پيار ۽ ويجهڙائپ سيکاري ٿو، تخليق انسانيت ۽ محبت جو درس هوندو آهي، سنڌ ۽ سنڌ يونيورسٽي سان پيار ڪريو، ادب جو اثر سماج تي سنئون سڌو پوي ٿو. ادب هجي يا يونيورسٽي هجي جيسين اسان سان عورت گڏ نه هوندي ان سماج ۾ چئلنج رهن ٿا. نياڻين لاءِ ماحول ٺاهڻ گهرجي، هن چيو ته يونيورسٽي غريبن جي علم جي اميد آهي ان جي بهتري لاءِ منهنجو ساٿ ڏيو اها اسان جي آخري اميد آهي ان کي بچائڻ گهرجي. يونيورسٽي مان چار سؤ شاگرد وڌيڪ تعليم لاءِ چين ويل آهن.

سنڌي ٻوليءَ جي بااختيار اداري جي چيئرمئن پروفيسر ڊاڪٽر عبدالغفور ميمڻ چيو ته انعام ملڻ همت افزائي جي ڳالهه آهي جيڪو تخليقار جو حق آهي پر جڏهن اوارڊ ڏيڻ جو وقت ايندو آهي ته اجائي بغير سمجهه جي تنقيد ڪئي وڃي ٿي ته اوارڊ پنهنجن شاگردن يا مائٽن کي ٿا ڏيون مونکي ان ڳالهه جي خوشي آهي جو منهنجو ڪو شاگرد اوارڊ جي لائق آهي. هن چيو ته اٿارٽي جيڪو ڪم ڪيو آهي اهو رڪارڊ آهي. اسان جو ادارو قانون ساز ناهي نه پوليس موڪلي سگهون ٿا، اسان لکپڙهه ڪري سگهون ٿا. هن چيو ته اسان پنهنجي وس ۽ وسيلين آهر ڪم ڪريون پيا، هتي مختلف حوالن سان بليڪ ميلنگ ڪرڻ جا حربا هلايا ويندا آهن پر ڪنهن جي بليڪ ميلنگ ۾ نه اينداسين. اسان اداري جي ڪارڪردگي رپورٽ هر ٽن مهينن تي شايع ڪريون ٿا ۽ هن مهيني جي آخر ۾ سال جي رپورٽ اوهانجي هٿن ۾ هوندي. هن چيو ته اٿارٽي ڪمپيوٽر ۽ انٽرنيٽ جي ميدان ۾ سنڌي ٻولي کي پنهنجو مقام ڏياريو آهي. اوارڊ تي تنقيد ٿيندي آهي. ڪتابن جي اوارڊ لاءِ جج هئا، ڇا اهي ناليوارا ماڻهو ڪنهن جي پرچي تي اوارڊ ڏيندا؟ منهنجا ست ڪتاب ڇپيل آهن انهن مان ڪنهن کي به اوارڊ ناهي مليو، شيخ اياز، استاد بخاري ۽ ٻين وڏن نالن کي نوبل اوارڊ نه مليا ته ڇا اهي وڏا اديب ناهن، اوارڊ نه ملڻ جو مقصد ناهي اهو ڪم معياري نه آهي. هن چيو ته سٺي ۽ مثبت ڪم کي ساراهڻ گهرجي جنهن سان همت افزائي ٿيندي آهي، اسان هن ڀيري اوارڊ جي رقم 25 هزار مان وڌائي 40 هزار روپيا ڪئي آهي.

ناليواري ليکڪ غلام حسي رنگريز خطاب ڪندي چيو ته ڪتاب لکجن، پڙهجن ۽ وڪامجڻ اهو وڏو امتحان آهي، ڪتاب لکڻ کانپوءِ ڇپجڻ ۽ ڇپجڻ کانپوءِ وڪامجڻ جا مرحلا وڏا مسئلا آهن، سڌريل سماجن ۾ هڪ ڪتاب لکندڙ کي مالا مال بنائي ٿو ڇڏي. اسان وٽ ڪتاب ڇپائڻ لاءِ پبلشرن جا پير جهلڻا پون ٿا، دنيا ۾ پبلشر ليکڪن جا محتاج هوندا آهن، هن چيو ته سنڌي ادبي بورڊ جو ماضي ڏسون ٿا ته فخر ٿيندو هو ۽ اڄ ان جي حالت ڏسي ڏک ٿو ٿئي، ادارا ماڻهن کي روزگار ڏيڻ لاءِ قائم ناهن ٿيا، پر انهن جو هڪ مقصد آهي جيڪو حاصل ڪرڻ لاءِ انهن کي محنت ڪرڻ گهرجي، هن چيو ته بدقسمتي سان اسان جي سماج ۾ ٽنگون ڇڪڻ جي روايت آهي اهو غلط عمل آهي، اوارڊ ڏيڻ سٺي روايت آهي ڇو ته سنڌ جي اديب ۽ ليکڪ کي ٻيو ملي به ڇا ٿو؟ جن ليکڪن ٻولي ۽ ادب کي وڌائڻ ۾ پنهنجو ڪردار نڀايو انهن کي مڃتا ملڻ کپي، ضروري ناهي جنهن کي اوارڊ مليو اهو ئي سٺو ڪتاب آهي، اوارڊ جن کي مليا اهي پنهنجي صنف تي وڌيڪ ڌيان ڏين ۽ اوارڊ ڏيڻ جو مقصد به اهو ئي هوندو آهي.

ناليواري شاعر تاج بلوچ چيو ته اديب ڏاڍي ۽ ڏکي ذات آهي، سنڌي ٻولي جون بيشمار صنفون زوال پذير ٿينديون وڃن. 80-90ع جي ڏهاڪي ۾ جيڪو ادب تخليق ٿيو اهو زوال طرف وڃي رهيو آهي، هن چيو ته اوارڊ ڏيڻ جو مقصد لکندڙ جي همت افزائي ٿيندي آهي، هتي هر ڪو دعوى ٿو ڪري آءٌ وڏو رائيٽر آهيان اها ئي انا ۽ هوڏ آهي، جيڪو تخليق کي زوال طرف ڌڪي ٿو، اها روايت جيڪا سنڌي ادب ۾ پئدا ٿي آهي ان کي رد ڪرڻ جي ڪوشش ڪرڻ کپي. ان جو واحد حل معياري ادب جي تخليق آهي. اسان وٽ پوسٽ مارٽزم جو به علم ناهي، صحيح نقل به نٿا ڪري سگهون، سٺوادب پڙهڻ گهرجي، ان سان ئي معياري ادب تخليق ٿيندو آهي.

ناليواري دانشور انعام شيخ چيو ته جنهن سماج ۾ فن ۽ علم جو قدر هوندو آهي انهن ۾ رائيٽرز به اميد جا ڪرڻا ليکبا آهن. آرٽ اهو ئي آهي اها جيڪو سندرتا، سونهن ۽ ترتيب سان ڪئي وڃي جنهن سان ان جي نفاست ظاهر ٿئي ان لاءِ جيترو اوارڊ هجي اهو گهٽ آهي. ادارن جو ڪم ليکڪن جي همت افزائي ڪرڻ آهي انهيءَ لاءِ هي اوارڊ جيڏو وڏو هجي اهو گهٽ آهي، هن چيو ته ججمينٽ تمام ڏکيو عمل آهي، اوارڊ جي قابل آهي جيڪو اسرندڙ هجي جنهن جي قلم ۾ ڌم هجي جيڪو پنهنجي ڏات کي اڳتي کڻي وڃڻ جي صلاحيت رکندو هجي. اصل ۾ اوارڊ جو اهو ئي اديب حقدار آهي، هن چيو ته هاڻ اسان نيون روايتون قائم ڪرڻ چاهيون ٿا نئين انداز سان اداري کي هلائڻ چاهيون ٿا، ادارا سازي لاءِ ضروري آهي ته ان ۾ احتساب ٿيڻ کپي، ان سان ئي اصلاح ٿيندي آهي. جج جي حيثيت ۾ چوان ٿو ته اها لکڻ ۾ معيار ناهي رهي معيار جيڪو اڳ ۾ هوندو هو.

ناليواري ليکڪ نور احمد جنجهي چيو ته ادب ۽ ان کي مڃتا ۽ پذيرائي تڏهن به اهم هئا جڏهن ادب لکيو نه ويندو هو، اڄ مشين جي دؤر ۾ به جڏهن مشين انسان کي به پوئتي ڌڪي ويئي ان دؤر ۾ به مڃتا ۽ پذيرائي اهم آهي. اٿارٽي پنهنجي اصولي روايت کي برقرار رکيو آهي، وڌ ۾ وڌ ادب تخليق ٿئي.

سنڌي ٻوليءَ جي بااختيار اداري پاران 2016ع ۾ ڇپيل جن ڪتابن کي اوارڊ مليا اهي هن ريت آهن: ترجمي تي ولي رام ولڀ جي ڪتاب ”مورڇل“، ٻاراڻي ادب تي انور ابڙي جي ڪتاب ”عني ۽ مائو“، سوانحي ادب جي صنف تي يوسف سنڌي جي ڪتاب ”اقرار به انڪار به“، ڪهاڻين ۾ محمد علي پٺاڻ جي ڪتاب ”ميندي لهڻ کان اڳ ۾“، شاعري جي صنف تي اياز جاني جي ڪتاب ”دراوڙ دل جي تنهائي“، تحقيق تي ڊاڪٽر ساجده پروين جي ڪتاب ”جديد ادبي تنقيدي نظرين ۽ لاڙن جو سنڌي ادب تي اثر“، لطيف شناسي تي ڊاڪٽر احسان دانش جي ڪتاب ”شاهه لطيف جي شاعريءَ جو سماجي ڪارج“، لسانيات تي فهميده چنا جي ڪتاب ”سنسڪرت-سنڌي لغت“، تنقيد تي خليق ٻگهيو جي ڪتاب ”ادبي تحريڪون ۽ تنقيدي زاويا“، سفرنامي جي صنف تي آغا ثناءُالله جي ڪتاب ”چوٿون چڪر آمريڪا جو“، ناول تي مهراڻ ايوب جي ڪتاب ”سعي“ ۽ سهيڙيل ادب تي جبران زيب جي ڪتاب ”سعادت حسن منٽو جون ڪهاڻيون“

سنڌي لئنگئيج اٿارٽي فيس بُڪ تي