سنڌي ٻوليءَ جي بااختيار اداري پاران ڪرايل قومي ڪانفرنس جو ٻيو ڏينهن (پهرين نشست)

مادري ٻولين جي عالمي ڏينهن جي موقعي تي سنڌي ٻوليءَ جي باختيار اداري پاران ڪرايل ٻن ڏينهن جي قومي ڪانفرنس ۾ ملڪ جي ناليوارن تاريخدانن، ساڃاهه وندن عالمن ۽ ٻوليءَ جي ماهرن سنڌي ٻوليءَ سميت ملڪ جي چئني صوبن ۾ ڳالهائي ويندڙ سمورين مادري ٻولين کي قومي ٻولي جو درجو ڏيڻ جو مطالبو ڪندي چيو آهي ته جيسين وفاق ۾ قومي ٻولين جو معاملو حل ٿئي تيسين سنڌ ۾ سنڌي ٻوليءَ کي نافذ ڪري عمل ڪرائڻ لاءِ سنڌ اسيمبلي مان بل پاس ڪرايو وڃي. اهڙو اظهار انهن ’قومن جي ترقي ۾ مادري ٻولين جو ڪردار‘ جي عنوان هيٺ گهرايل ڪانفرنس جي ٻئي ڏينهن جي ويهڪ ۾ خطاب ڪندي ڪيو. پهرين ويهڪ جي صدارتي خطاب ڪندي ناليواري اديب غلام حسين رنگريز چيو ته سنڌي پنهنجي خمير ۾ امن ۽ ڀائيچاري جا پيروڪار رهيا آهن، ملڪ ۾ سنڌي ٻولي ۽ سنڌي ماڻهو پيڙجي رهيو آهي، سنڌي جيسيتائين پنهنجي مقدر ۽ ڌرتيءَ جي مالڪي نه ڪندو، تيستائين ٻوليءَ جي حفاظت نه ڪري سگهندا. ڳالهين سان قومن جون تقديرون تبديل ناهن ٿينديون. سياسي سوچ پر مثبت سياسي سوچ ۽ جٽادار سياسي عمل سان ئي قوم جون تقديرون تبديل ٿي سگهنديون. هن اردو ٻوليءَ جي حوالي سان چيو ته 7 سيڪڙو آبادي واري ٻولي کي 100 ماڻهن جي قومي ٻولي جو درجو ڏنو ويو آهي جيڪو سمجهه کان ٻاهر آهي. هن مطالبو ڪيو ته سنڌي ٻوليءَ سميت پاڪستان جي سڀني مادري ٻولين کي قومي ٻولين جو درجو ڏنو وڃي. سنڌي ٻوليءَ جي باختيار اداري جي چيئرمئن پروفيسر ڊاڪٽر عبدالغفور ميمڻ چيو ته پاڪستان جي مختلف ٻولين جا اسڪالر پنهنجي پنهنجي ٻولين جي نمائندگي ڪري رهيا آهن، جيڪي اڄ هتي مادري ٻولين توڙي انهن جي تحفظ لاءِ تجويزون پيش ڪندا اسين چاهيون ٿا ته پاڪستان ۾ پاڪستان جي سمورين ٻولين سان اسان جو اثرائتو تعلق هجي، ٻولين جي ترقي لاءِ گڏيل جدوجهد ڪري سگهجي. هن چيو ته هن انتهاپسندي جي دور ۾ سنڌي ٻولي جي پيار محبت امن ۽ ڀائيچاري واري پيغام ذريعي انتهاپسندي جهڙي منفي رجحان کي ختم ڪري سگهجي ٿو. اسان کي ٻولي بچائڻ لاءِ سجاڳي پيدا ڪرڻي پوندي. ناليواري اديبه سحر گل ڀٽي چيو ته سنڌي ٻولي جي ترقي ۽ ترويج لاءِ پر اميد آهيون تنهن هوندي به ثقافت ۽ مذهب منفي رجعانن جي ڪري شعوري وبا جي ور چڙهيل آهن جنهن جي ڪري سنڌي ٻوليءَ جو روپ گهڻي ڀاڱي تبديل ٿيندو وڃي ۽ ان وبا جي خاتمي لاءِ ضروري آهي ته حڪمت عملي جوڙي وڃي. هن چيو ته سنڌي چئنلز تي اينڪرز جو سنڌي ٻولي سان رويو عجيب آهي، سنڌي ٻولي کي انگريزي ۽ اردو لهجي ۾ ڳالهائي فخر ڪيو وڃي ٿو، هاڻ ته ٻهراڙين توڙي شهرن ۾ نوجوان به سنڌي اردو لهجي ۾ ڳالهائڻ تي خوشي محسوس ڪن ٿا. هن تجويز ڏيندي چيو ته ٻوليءَ جي جاچ ڪرڻ لاءِ ليبارٽري ٺهڻ گهرجي ۽ سنڌي ٻولي جو تحفظ تڏهن ممڪن ٿيندو جڏهن سنڌي ٻولي تان انگريزي ٻولي جو غلبو ختم ٿيندو. اردو جي ناليواري ليکڪه فاطمه حسن چيو ته جن قومن جون مائرون باصلاحيت ۽ سگهڙ هونديون آهن اهي نه صرف پنهنجي گهر گهاٽ پر پوري قوم لاءِ تربيت وارو ڪم ڪنديون آهن. قومون پنهنجي ثقافت سان سڃاتيون وينديون آهن ۽ ثقافت، تاريخ ۽ ترقي ٻوليءَ سان سلهاڙيل هوندي آهي. ماڻهو خواب پنهنجي مادري ٻوليءَ ۾ ڏسندو آهي. جيڪي قومون خواب ڏسن ٿيون ۽ سوچين ٿيون اهي پنهنجي تهذيب تمدن ۽ تاريخ لاءِ فڪرمند هونديون آهن ۽ بنيادي طور خواب ۾ سلامتي ۽ خوشحالي هوندي آهي. بهاءُالدين زڪريا يونيورسٽي جي سرائيڪي شعبي جي ڊائريڪٽر ۽ لسانيات جي ماهر نسيم اختر سرائيڪي ٻولي تي مقالو پيش ڪندي چيو ته قوم جي ترقيءَ ۾ مادري ٻولين جو ڪردار هجي ٿو اسان ثقافت ذريعي هڪ ٻئي سان جڙيل آهيون. پنهنجي اندر جو اظهار ماءُ ٻولي کان سواءِ ڪنهن ٻي ٻوليءَ ۾ نٿو ڪري سگهجي. ڪراچي يونيورسٽي جي سنڌي شعبي جي پروفيسر ڊاڪٽر ساجده پروين چيو ته دنيا ۾ اٽڪل 6 هزار ٻولين ڳالهايون وڃن ٿيون جن مان هر سال اٽڪل 10 ٻوليون ختم ٿي وڃن ٿيون. مادري زبان فردن جي ترقيءَ ۾ ڪردار ادا ڪري ٿي، مادري ٻوليون قوم جون سڃاڻپ هجن ٿيون. سنڌالاجي جي ڊائريڪٽر ۽ ناليواري اديب ڊاڪٽر اسحاق سميجي چيو ته مادري ٻولين جي ترقي لاءِ اهو ضروري آهي ته اسان کي پنهنجي گهرن ۾ مادري ٻولي جي وڌ مان وڌ استعمال بڻايون ۽ انڪل ۽ آنٽي جهڙي لفظن کي ختم ڪري ماسي ۽ چاچو چيو وڃي. ٻولي روح جو لباس آهي جنهن کي ترڪ ڪرڻ روح جي لباس کي لاهي ڦٽو ڪرڻ جي برابر آهي. جيڪڏهن جائزو ورتو وڃي اسان جا ڪيترائي اديب ۽ دوست جيڪا واويلا ڪن ٿا ته سنڌي ٻوليءَ کي اسڪولن ۾ پڙهايو وڃي پر گهڻي ڀاڱي انهن جا ٻار انگريزي ۽ اردو ميڊيم اسڪولن ۾ پڙهي رهيا آهن.

سنڌي لئنگئيج اٿارٽي فيس بُڪ تي